MoestuinTechnieken

Een moestuinier is een conflictbemiddelaar

Steeds meer mensen in mijn omgeving starten een moestuin. Eigenlijk net als vroeger, maar de beweegredenen lopen tegenwoordig wat meer uiteen. Waar het vroeger nog een stukje noodzaak was om je eigen groenten te telen vanwege het sluitend krijgen van het huishoudboekje, komt het tegenwoordig steeds meer voort uit nieuwsgierigheid of duurzaamheid. Voor een deel van de kersverse moestuiniers is het ook gewoon trendgevoeligheid. Maar wat komt er eigenlijk bij kijken om die moestuin te laten groeien en bloeien?

In dit blog wil ik je graag meenemen in een stukje droge materie van de moestuin. Toen ik zelf 4 jaar geleden begon met mijn tuin, heb ik mij maandenlang ingelezen in grondsoorten en het verbeteren daarvan, maar ook iets wat ik wel kende van mijn oma die haar leven lang een moestuin bestierde; het begrip ‘wisselteelt’.


Kortgezegd zijn er in de gemiddelde moestuin heel veel verschillende planten te vinden die elk hun eigen groenten opbrengen. Sommige groenten groeien aan de plant als een soort vrucht, anderen groeien onder de grond en sommige groenten zíjn de plant. Al deze planten hebben andere voedingsstoffen nodig om te groeien en iets eetbaars op te leveren. Wanneer je jaar in, jaar uit dezelfde gewassen op dezelfde plek zet, raken de specifieke voedingsstoffen die dat plantje nodig heeft, soms uitgeput. Daarnaast wordt de kans op ziekten in je planten ook elk jaar weer een enorm stuk groter. De oplossing is dus wisselen!

De reden waarom ik mijn moestuin heb opgebouwd uit een groot aantal afgebakende vakken van gelijke grootte, heeft te maken met het wisselteelt principe. Ik heb 12 bakken gemaakt van tweeëneenhalve meter bij een meter twintig. Vervolgens heb ik in deze bakken goede, schone en neutrale grond aangebracht. Vanaf dat moment kon ik overigens ook mijn abonnement bij de sportschool opzeggen, want 8 kubieke meter tuinaarde, los gestort op een grote berg, 20 meter bij mijn moestuin vandaan, vergt een heleboel scheppen en kruiwagens rijden. Een heleboel!
De twaalf ontstane bakken heb ik vervolgens onderverdeeld in twee groepen van zes. Elk jaar schuift de inhoud van een bak een plekje verder. Dat wil theoretisch zeggen dat een keer in de zes jaar, groenten terugkeren op hetzelfde bed. In de meeste tuinen is dit een rotatiesysteem van vier jaar, dus ik speel heel erg op safe.


Maar toen kwam de valkuil: Na het eerste jaar kwam ik erachter wat de zonnige en schaduwrijke plekjes in mijn moestuin waren, maar ook welke groenten het wel en niet goed doen op mijn grond. Daarnaast besloot ik om een kas te bouwen en verschillende groenten dus weg te halen uit het wisselteeltplan. Ik wilde ook graag andere groenten proberen en toen werd het lastig. Het moestuinplantenrijk is onderverdeeld in een aantal families. Om alles beter te kunnen begrijpen ga ik je een opsomming voorschotelen van deze families.

Nachtschade. Klinkt vreemd, maar gaat om aardappels en tomaten.

Vlinderbloemige. Eigenlijk alle peulvruchten, dus bonen.

Kruisbloemige. Alle koolsoorten, radijs, rucola.

Bladgroenten. Spinazie, sla.

Vruchtgewassen. Courgette, komkommer.

Wortelgewassen. Wortelen, pastinaak.

De bovenstaande zes families hebben het voor het zeggen in de moestuin. Ze staan ook eigenlijk meteen de in juiste volgorde voor wisselteelt. Begin bijvoorbeeld met Nachtschade, deze familie eist heel veel van je grond, maar laat stikstof achter. Stikstof is vervolgens weer een hele belangrijke voedingsstof voor peulvruchten, dus als je die een jaar later op de plek van je tomaten of aardappels zet, heb je de eerste stap al gewonnen. Puzzel op deze manier je hele tuin vol en de kans op ziekten of een tegenvallende oogst door te weinig voeding in de grond is al een stuk kleiner.

Eigenlijk ben je een sociaal werker en een conflictbemiddelaar.

In de bakken die ik in mijn eigen tuin heb staan, plaats ik meer dan één gewas. Meestal twee, soms zelfs drie. De groenten die je naast elkaar plant of zaait, moeten vervolgens ook nog eens met elkaar op kunnen schieten. Sommige zijn goede buren, andere kunnen elkaars bloed wel drinken. Op de site van Tuinen.nl staat hiervan een mooi overzicht.

Zoals je merkt, ben je als moestuinier niet alleen verantwoordelijk voor zaaien, watergeven en onkruid wieden. Eigenlijk ben je ook een sociaal werker en een conflictbemiddelaar.

De puzzel die ik elk jaar zelf weer oplos in januari, heb ik hieronder voor je neergezet. Ik hou mijn teeltplan elk jaar netjes bij in een Excel-bestand. Zo kan ik precies zien wat vorig jaar of het jaar daarvoor op welk plek stond. Als ik gewassen wil toevoegen en andere wil weglaten, kan ik op deze manier ook mooi bepalen wat de beste plek is voor mijn nieuwe uitdaging.


Elk jaar voeg ik voor mezelf een uitdaging toe, mits succesvol en smaakvol, blijft dit gewas ook het daaropvolgende jaar meegroeien in mijn wisselteeltschema. Dit seizoen heb ik in mijn kruidentuin mierikswortel (wasabi) op de planning staan. In de groentetuin heb ik afgelopen jaar voor het eerst witlof geteeld. Van de 70 plantjes zijn er 5 die het hebben overleefd. Mijn eigen fout, want het schijnt dat witlof geen voedingsrijke grond verdraagt. Dit jaar probeer ik de witlof opnieuw, zonder bijmesten op dezelfde grond, wie weet nu met meer succes. Dit jaar voeg ik knolselderij toe aan de groentetuin, ook wil ik graag een verdieping geven aan mijn peulgewassen, dus ik ga nieuwe soorten bonen proberen. Het is per slot van rekening het Europese jaar van de peulvrucht! In de kas ga ik het aantal peperplanten reduceren, zodat ik plek over hou voor een nieuw, Valenciaans tomatenras, waarvan ik de zaden afgelopen zomer heb meegenomen uit Spanje.


In mijn tuinkas haal ik overigens een ander trucje uit in het kader van de wisselteelt. Aangezien ik mijn kas op een tactische plek heb gebouwd wat betreft zonlicht en de hoeveelheid daarvan op verschillende plekken in de kas, doen mijn komkommers het bij uitstek het beste aan de linkerkant. Mijn tomaten werken het beste in het midden, terwijl de paprika’s graag op rechts staan. Ik werk in mijn kas dus met geënte planten. Dit houdt in dat mijn tomatenplanten groeien op de onderstam en wortels van een andere plant. Hierdoor worden er dus andere grondstoffen uit de bodem gehaald waardoor ik jaren achter elkaar dezelfde plant op dezelfde plek kan telen. Nadeel is, dat ik deze geënte planten natuurlijk niet zelf kan opkweken uit zaad, dus ik moet ze kopen. Maar dat heb ik graag over voor een overdaad aan komkommers, gezonde tomaten en paprika’s.

Naast wisselteelt en alle maatregelen die je verder kunt treffen om jezelf van een goeie teelt en een degelijke opbrengst te garanderen, is er natuurlijk altijd nog de categorie ‘onvoorziene omstandigheden’. In mijn eerste moestuinjaar had ik een zeldzame nachtvorst na de IJsheiligen, ergens ver in de maand mei. De volgende dag waren al mijn zorgvuldig opgekweekte bonen dood. Afgelopen jaar was het erg vochtig, ook in de zomermaanden. Ik ben heel veel kwijtgeraakt aan een leger slakken. Slakkenkorrels vind ik geen optie, niet op mijn moestuingrond. Slakken gaan ervan dood, dus voor mij zal het ook niet best zijn. Ik heb al trucjes uit grootmoeders hoge hoed getoverd; bakjes met bier, koffieprut, koperplakband en ga zo maar door. Niets hielp. Ik heb besloten om dit voorjaar een paar kubieke meter scherp grind aan te laten rukken en daarmee de mooie groene paadjes van mijn moestuin te bedekken. Het is aan de ene kant jammer voor het mooie plaatje, maar ik wil niet nog eens de helft van mijn vertroetelde plantjes verliezen door wat slijmerige veelvraten.


Zoals je leest, ligt er een flinke wetenschap ten grondslag aan het zelf bijhouden van je eigen moestuin, maar ook een stukje geluk. Je kunt het zo gek maken als je zelf wilt, maar het motiveert om verder te gaan als je ook met succes je groenten teelt. Lees je in, want dat gaat je helpen om heel veel fouten te voorkomen. De fouten die je dan alsnog maakt.. ach, daar leer je van!

Een foodie bij uitstek. een voorvechter van authentieke smaken en technieken. Hij heeft een enorme moestuin, fermenteert, weckt , droogt, kookt en bakt alles zelf. Hij gaat op zoek naar de oorsprong van gerechten en ingredienten en kookt het liefst buiten.

 107 Posts 26 Comments 78748 Views

3 comments

  1. Meddy Grisel

    Ziet er weer prima uit deze keer, maar we hadden ook niet anders verwacht!
    Mooie foto’s bij de opening en heel erg leuk om alles te lezen, geeft
    stof tot nadenken en ook een gevoel van: was het maar vast lente,
    dan kon ik gaan beginnen!!!

  2. Het jaar van de smeertomaat | Alles voor de smaak

    […] tomaten. Die zijn namelijk het beste om mee te… smeren. Zoals ik een aantal weken geleden al schreef over verschillende, eigenwijze plantenfamilies in je moestuin, behoren de tomaten tot de nachtschade […]

  3. Kas en zijn kleine broertjes | Alles voor de smaak

    […] opnieuw in, omdat sla uiteindelijk de neiging heeft om door te schieten. In verband met mijn enorme slakkenprobleem, heb ik afgelopen jaar de golfplaat van het deksel gehaald en vervangen door stalen horrengaas. […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *