MoestuinReceptenTechnieken

Het jaar van de smeertomaat

Van alle groenten die je kunt verbouwen in je eigen tuin of vensterbank, zijn tomaten in eerste instantie zeker niet de moeilijkste. In het tuincentrum kun je een plant aanschaffen die meestal al gevuld is met groene tomaatjes. Een beetje zonlicht, wat water en liefde en je kunt je salades vullen met je eigen tomaten. Maar wanneer je dit vermaarde lid van de nachtschade familie succesvol uit zaadje op wil kweken, komt er veel meer werk bij kijken. Jaar in jaar uit over grote hoeveelheden blozende tomaatjes uit je eigen tuin beschikken, is een heleboel werk. Dit jaar ga ik me wagen aan Valenciaanse tomaten. Die zijn namelijk het beste om mee te… smeren.

Zoals ik een aantal weken geleden al schreef over verschillende, eigenwijze plantenfamilies in je moestuin, behoren de tomaten tot de nachtschade familie. Dat wil zeggen dat tomatenplanten erg veeleisend zijn wat betreft de bodem. Waar het gemiddelde gewas in je moestuin makkelijk tevreden is met een beetje water en zo nu en dan een beetje voeding, eisen tomaten heel veel. Een enorme hoeveelheid voeding is belangrijk, verder houden tomaten van licht zure grond, dus veel mest en niet zoveel kalk. Bevriende moestuiniers die in dezelfde regio wonen waar ik mijn moestuin bestier, hebben na een paar jaar de hoop opgegeven om ooit nog tomaten in hun tuin te kunnen verbouwen. Elk jaar ging het mis, de planten groeiden, kregen vruchten en vervolgens werden de vruchten zwart en was het uit met de pret. Grondsoort maakt dus een enorm verschil en in dit stukje van Nederland is de standaard bodem blijkbaar niet geschikt voor de veeleisende tomaat.

Jaar 1
In mijn allereerste moestuinseizoen slaagde ik er wonder boven wonder in om een flinke tomatenoogst te verkrijgen zonder al te veel moeite (beginnersgeluk). Achteraf gezien, bleken de omstandigheden ideaal; de grond van mijn moestuin heb ik laten aanrukken en was mooi schoon en niet afkomstig uit de regio. Ik had alles netjes bemest en het plekje dat ik voor de plantjes had uitgezocht bleek vol in de zon te staan. Alleen de wind gooide een beetje roet in het eten en daardoor heb ik ervoor gekozen om in het daaropvolgende seizoen mijn tomaten, samen met de komkommers, pepers en paprika’s naar mijn nieuwgebouwde kas te verhuizen.

Tomaten telen in een kas is een stuk eenvoudiger, maar brengt weer nieuwe uitdagingen met zich mee. De ideale plek in mijn kas is de middelste bak, maar tomaten verhuizen graag na elk seizoen. Ze verhuizen zelfs zó graag, dat ze in ieder geval de eerst komende 3 jaar niet meer op dezelfde plek terug willen komen. Zoveel ruimte heb ik niet in mijn kas, dus daar moest ik een oplossing voor vinden. Die vond ik in geënte tomatenplanten. Dit wil zeggen dat een professionele kwekerij tomatenplanten verbouwt, om deze vervolgens af te snijden bij de stam en ze te enten op de wortels en onderstam van een andere plant. Courgette planten hebben een populaire onderstam voor enten. Dit zorgt ervoor dat dezelfde bodem jaar in jaar uit kan worden gebruikt voor tomaten, zonder dat de bodem raakt uitgeput of dat de planten vatbaarder worden voor ziekten. De planten blijven overigens wel een enorme hoeveelheid aan extra voeding nodig hebben. Minpunt is, dat ik elk jaar mijn tomatenplanten moet kopen, want zelf enten is in dit geval gewoon erg lastig.



Jaar 2

In mijn tweede moestuinseizoen, zette ik de kas flink vol met tomaten, wat resulteerde in een enorm oerwoud aan tomatenplanten. Veel blad, veel tomaten, maar uiteindelijk veel zwart blad en veel rotte tomaten. Het bleek meeldauw te zijn, want dat is het volgende probleem met tomaatjes. Luchtcirculatie blijkt essentieel, dus zorg ervoor dat je de hoeveelheid blad beperkt. Snoei veel, haal de dieven (uitlopers in de oksels van de takken aan je tomatenplant) constant weg en zorg ervoor dat je niet teveel planten neerzet. Zorg er ook voor dat je voldoende ventileert. Ramen en deuren van je kas kunnen rustig open staan in het hoogseizoen, ook ‘s nachts.

Jaar 3
Het derde moestuinseizoen heb ik het aantal planten gehalveerd ten opzichte van het jaar daarvoor. De opbrengst was bijna het dubbele van het daaraan voorafgaande jaar.

Inmiddels zaai ik dus al twee jaar geen tomaten meer. Dit vind ik jammer, want uiteindelijk is er niet veel leuker, dan iets dat uit een piepklein zaadje komt, op te kweken tot een enorme plant. Als deze plant jou in datzelfde seizoen dan ook nog eens van een enorme hoeveelheid eten kan voorzien, is het enorm dankbaar werk om een moestuin te beheren. Afgelopen zomervakantie besmeerde ik in Spanje voor de zoveelste keer een stokbroodje met een gehalveerde tomaat*. De tomaten die hiervoor worden gebruikt, zijn totaal anders dan degene die je in Nederland kunt kopen. Ze zijn meer oranje, veel groter en veel sappiger. Mijn jacht was geopend, want ik wilde diezelfde tomaten ook in mijn eigen kas. Bij een agrarische coöperatie vond ik waar ik naar op zoek was: zaadjes voor de Valenciaanse tomatenplanten. Volgens het Spaanse pakje moeten het wonderplanten zijn, want op de zaaikalender aan de achterzijde staat dat ik tot eind november tomaten moet kunnen oogsten. Bij nader inzien, woon ik blijkbaar in het verkeerde land.

Dit jaar ga ik dus weer eens tomatenplantjes uit zaad opkweken. Ik ga minder pepers en paprika’s planten, waardoor ik plaats krijg voor de Spaanse tomaten. Het is momenteel nog aan de vroege kant want in februari zijn de dagen nog te kort en dat zorgt voor te weinig daglicht. Hierdoor worden je plantjes lang en slungelig omdat ze op zoek gaan naar licht.

Mocht je ook aan de slag willen met tomatenplanten uit zaad, heb dan nog even geduld. Je maakt een beter start en de kans van slagen is veel groter. Zorg voor een goede bodem, gebruik zaai- of stekgrond en verpot de plantjes als ze groot genoeg zijn. De nieuwe potjes moeten gevuld zijn met goede, voedingsrijke grond. Zo’n 10 weken na het zaaien, mogen de plantjes de volle grond in. Mits het weer het toestaat natuurlijk, want nachtvorst is geen optie voor jonge tomatenplanten. Staan je tomaten in de volle grond, buiten in je tuin? Zorg er dan voor dat je ze goed kunt leiden, want de wind is een grote boosdoener. Tomatenplanten die buiten staan, kun je het beste beperken tot maximaal twee hoofdtakken. In de kas mag je een derde hoofdtak laten ontspringen omdat je binnen geen last hebt van de wind. Let wel, dat meer takken niet per definitie zorgen voor meer tomaatjes. Denk om de ventilatie en geef gelijkmatig water, liefst elke dag een beetje. De velletjes van je tomaten scheuren open als ze ongelijkmatig bewaterd worden. Twee dagen niet en vervolgens heel veel water is dus geen optie.

Over een paar weken gaan mijn tomatenzaadjes uit Spanje de grond in. Hopelijk wordt 2016 voor mij het jaar van de smeertomaat!

*Het meest briljante stokbroodje dat je kunt eten, is uitgevonden in spanje. Zoals zoveel briljante vindingen, is ook dit recept verdacht eenvoudig:

Halveer een stokbroodje over de lengte, je mag het eventueel roosteren. Halveer een rijpe, sappige tomaat. Niet vanaf het kroontje naar beneden snijden, maar leg de tomaat op z’n zijkant en halveer ‘m op deze manier. Gebruik de tomaat als spons en besmeer er je stokbrood mee. Besprenkel je broodje met goede extra vergine olijfolie en beleg dit broodje met de beste Iberico ham die je kunt vinden.

Eet smakelijk!

Een foodie bij uitstek. een voorvechter van authentieke smaken en technieken. Hij heeft een enorme moestuin, fermenteert, weckt , droogt, kookt en bakt alles zelf. Hij gaat op zoek naar de oorsprong van gerechten en ingredienten en kookt het liefst buiten.

 138 Posts 31 Comments 194595 Views

2 comments

  1. Kas en zijn kleine broertje | Alles voor de smaak

    […] en pepers in de kas, maar die gaan terug in aantal en maken voor een groot deel plaats voor mijn Valenciaanse tomatenexperiment. Ook heb ik een kweektafel aan de lange, meest zonnige zijde van mijn kas geplaatst. Hierop komen […]

  2. Voortgangsgesprek met mijn moestuin - Alles voor de smaak

    […] mijn tomaten experiment met een Spaans ras lijkt goed uit te pakken. Vijf planten heb ik in de kas staan, nog eens zes […]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *