MoestuinTechnieken

Kas en zijn kleine broertjes

In Nederland is het moestuinseizoen lang genoeg om te telen wat wij van oudsher gewend zijn te eten. Maar in de afgelopen generaties zijn we steeds meer gewend geraakt aan gewassen die van oorsprong niet in ons kleine kikkerlandje voorkomen. Dit vraagt om wat aanpassingen zodat we naast heel veel kool, bieten en aardappels, ook van tomaten, paprika’s en aubergines uit eigen land kunnen genieten. Ik heb het over de tuinkas. Het Westland staat er vol mee, maar daar wordt het seizoen dusdanig opgerekt en de kweektijd dusdanig verkort, dat het ’s nachts bijna niet donker wordt van de groeilampen. Twee jaar geleden bouwde ik in mijn eigen moestuin een kas en twee koude bakken. Telen onder glas hoeft niet gepaard te gaan met kunstlicht en verwarming om je seizoen alsnog flink te kunnen verlengen en gewassen te telen die je in de volle grond niet krijgt opgekweekt.

Twaalf vierkante meter telt mijn kas. Drie meter breed en vier meter lang. Ik heb ‘m helemaal zelf gebouwd, geen bouwpakket, geen aluminium frame dat het begeeft onder een flinke storm, maar een raamwerk van hout en kunststof kanaalplaten in plaats van echt glas. Mijn kas staat midden in mijn moestuin en die is gelegen tussen uitgestrekte weilanden. Als het waait heeft de kas het zwaar te verduren. Vandaar mijn solide fundering en sterke frame. Om die reden gebruik ik ook kunststof kanaalplaten. Deze zijn ruim een centimeter dik en hebben geen last van vallende takken en dergelijke. Nadeel is wel, dat ze minder zonlicht doorlaten, maar er blijft meer dan genoeg licht over om mijn plantjes vrolijk te laten bloeien en groeien. Het voordeel van kanaalplaten is, dat ze een extra isolerende werking hebben. Ze houden de warmte in de kas dus mooier vast en daardoor kan ik zonder verwarming al heel vroeg in het voorjaar beginnen met voorzaaien.

In mijn kas heb ik vier bakken gemaakt, daar tussendoor lopen betegelde paadjes. De grond in de bakken kan ik volledig vervangen als het nodig is, maar na twee jaar telen en kweken is dat nog niet nodig. Elk jaar mest ik de grond netjes bij op basis van de specifieke behoeften van de planten die ik erin ga plaatsen. Ook dit seizoen kies ik weer voor tomaten, komkommers en aubergines. De afgelopen twee jaar had ik ook een grote hoeveelheid paprika’s en pepers in de kas, maar die gaan terug in aantal en maken voor een groot deel plaats voor mijn Valenciaanse tomatenexperiment.
Ook heb ik een kweektafel aan de lange, meest zonnige zijde van mijn kas geplaatst. Hierop komen vanaf nu (tweede week februari) steeds meer kweekbakken te staan waarin ik peulen, bonen, sla, maar ook lente-ui en bietjes voorzaai. Als de plantjes groot genoeg zijn, plant ik ze uit in mijn tuin. Doordat ik dan al plantjes heb, kan ik mooie strakke rijtjes maken in mijn moestuin. De autist in mij vindt dit erg prettig, bovendien ziet het er ook supermooi uit als alles strak in de rij is uitgeplant. Daarnaast krijgen gulzige vogels geen kans om net gekiemde boontjes te stelen.

Koude bak

Mocht je nou geen plaats hebben voor een kas, dan kun je je ook wagen aan het kleine broertje van de kas: de koude bak. Het is een minikas, vroeger opgebouwd uit gemetselde muren, met daarop oude ruiten die als een soort schuin dak op de muurtjes werden gelegd. De laagste kant van de bak lag standaard op het zuiden, zodat de meeste warmte en het zonlicht al vanaf het vroege voorjaar werden gevangen. Die gemetselde muurtjes hadden ook nog eens het voordeel dat de warmte van de zon werd opgenomen in de stenen waardoor ook na zonsondergang de temperatuur in de bak hoger kwam te liggen dan daarbuiten. Doordat telers de bakken vroeger vulden met stalmest en doordat die stalmest ook nog eens ging broeien, kwam de temperatuur van de grond nóg een beetje hoger te liggen. Zo koud waren die koude bakken dus helemaal niet. De ruiten op de bakken konden worden verplaatst om de gezaaide plantjes te verzorgen. Wanneer de inhoud van de bakken groot genoeg was, of wanneer de buitentemperatuur hoog genoeg was, konden de ruiten eraf.

Tegenwoordig koop je koude bakken vaak als een bouwpakket bij het tuincentrum. Gemaakt van kanaalplaat en een dun aluminium frame. Het voordeel van deze bakken is dat je ze weg kunt halen als de plantjes die beschermd opgroeiden, groot genoeg zijn om in de open lucht verder te groeien. Het nadeel is, dat ze bij het kleinste beetje wind, in de boom van de buren terug te vinden zijn.
Ik heb twee koude bakken gemaakt van een meter breed en vier meter lang. Ze zijn van hout, met daarop een deksel van heldere golfplaat. De ene bak is op de bodem voorzien van een laag grind, hierop kan ik kweekbakken zetten, die ik er later weer uit haal om de inhoud daarvan uit te planten in de moestuin. De andere koude bak heb ik voorzien van een rijk bemeste laag grond. Hierin teel ik alleen maar sla. Die blijft er het hele seizoen in staan, aangezien ik de voorkeur geef aan pluksla. Ik kan dus plukken wat ik nodig heb, terwijl de rest van het plantjes door kan groeien. Meestal zaai ik halverwege het seizoen weer een deel opnieuw in, omdat sla uiteindelijk de neiging heeft om door te schieten. In verband met mijn enorme slakkenprobleem, heb ik afgelopen jaar de golfplaat van het deksel gehaald en vervangen door stalen horrengaas. Hierdoor krijgen mijn slaplantjes direct zonlicht, regenwater en ventilatie, maar kunnen slakken niet of nauwelijks de bak in. Tot op de dag van vandaag ben ik uitermate trots op deze vinding.

De kas en de koude bakken zorgen ervoor dat ik mijn tuinseizoen tot wel twee maanden eerder kan beginnen in het voorjaar en ook zelfs twee maanden langer kan rekken in het najaar. De planten in mijn kas hebben geen last van de harde wind, waardoor ze geen schade oplopen. Ik kan ze gecontroleerd water geven en ik beperk de ongedierteproblemen. Omdat ik eerder kan beginnen, zijn slakken, kevers en rupsen nog helemaal niet aanwezig, waardoor ik zorgeloos kan telen. In ieder geval de eerste maanden dan..

In mijn tuin dus geen kopie van het Westland. Geen kweeklampen of verwarming, maar gewoon optimaal gebruik maken van de weersomstandigheden. Op deze manier kun je in Nederland je tuinseizoen tot wel vier maanden langer maken. Je hebt dus langer verse groenten uit eigen tuin en je kunt gewassen telen die anders niet zouden slagen. Mocht je er dus de ruimte voor hebben, bouw een kas!

Een foodie bij uitstek. een voorvechter van authentieke smaken en technieken. Hij heeft een enorme moestuin, fermenteert, weckt , droogt, kookt en bakt alles zelf. Hij gaat op zoek naar de oorsprong van gerechten en ingredienten en kookt het liefst buiten.

 125 Posts 29 Comments 141451 Views

One comment

  1. Arend hindriks

    Ziet er super uit, dit wil ik graag maken, heb je misschien ook een bouwtekening of meerdere foto’s van toen je je kas bouwde .

    Alvast bedankt

    Gr
    Arend

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *